Stanisław Arct

Stanisław Arct urodził się 18 kwietnia 1818 roku w Lublinie. Był synem Michała (Mojżesza) Arzta, lekarza pochodzenia żydowskiego, pracującego jako ordynator w szpitalu więziennym w Lublinie, oraz Judyty. W 1853 roku cała rodzina przyjęła chrzest w kościele ewangelicko-reformowanym.

W 1836 roku otworzył księgarnię przy ulicy Krakowskie Przedmieście w Lublinie. Prowadził w niej sprzedaż książek, nut, dzieł sztuki, dewocjonaliów i artykułów piśmienniczych, a także usługi introligatorskie, wypożyczanie książek i prenumeratę czasopism. Od 1850 roku działał jako nakładca, odkupując nakłady innych wydawców i firmując je własnym znakiem z sygnetem przedstawiającym dwie dłonie w uścisku i dewizą „Prawdą i Pracą”.

W latach 40. XIX wieku był dwukrotnie przesłuchiwany w związku z działalnością patriotyczną - najpierw w sprawie Związku Narodu Polskiego, potem o powiązania ze spiskiem Ściegiennego; w obu przypadkach śledztwa umorzono z braku dowodów. Na początku lat 60. jego księgarnia służyła jako punkt kontaktowy dla przerzutu nielegalnych książek z Galicji.

Od 1855 roku przedsiębiorstwo rozpoczęło działalność wydawniczą, współpracując początkowo z Samuelem Orgelbrandem. Po upadku powstania styczniowego wyjechał z Królestwa Polskiego w obawie przed szykanami, a przez dwa lata firmą kierował jego bratanek Michał. Po powrocie ponownie objął kierownictwo, by w 1881 roku przekazać je Michałowi Arctowi. W kolejnych latach podróżował za granicą, a po powrocie zamieszkał w Warszawie, gdzie zmarł 31 grudnia 1900 roku. Został pochowany na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie.

Wydawnictwo Arctów, przeniesione w latach 80. XIX wieku do Warszawy, funkcjonowało do 1953 roku.