Franciszka Arnsztajnowa
Biografia
Franciszka Hanna Arnsztajnowa z domu Meyerson urodziła się 19 lutego 1865 roku w Lublinie. Pochodziła z zasymilowanej rodziny żydowskiej - jej ojciec Bernard był kupcem i dyrektorem Towarzystwa Kredytowego Miasta Lublina, a matka Malwina z Horowitzów była powieściopisarką i prawnuczką rabina Azriela Horowitza. Jej bratem był filozof Emil Meyerson.
Maturę uzyskała w lubelskim gimnazjum żeńskim, a następnie studiowała nauki przyrodnicze w Niemczech. Pracowała jako prywatna nauczycielka i prowadziła tajną działalność oświatową wśród dzieci i dorosłych. W 1885 roku wyszła za mąż za lekarza Marka Arnsztajna, z którym miała dwoje dzieci: Jana i Stefanię.
Była współzałożycielką Lubelskiego Towarzystwa Szerzenia Oświaty „Światło”. Podczas I wojny światowej wraz z mężem przebywała w Szwajcarii, skąd przedostała się do Lublina. Zaangażowała się w działalność konspiracyjną, wstępując do Polskiej Organizacji Wojskowej, gdzie używała pseudonimu „Ara” i zajmowała się archiwum oraz ewidencją. W jej domu przechowywano broń i amunicję.
Była działaczką Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet oraz członkinią polskiego PEN Clubu. Wraz z mężem mieszkała w kamienicy przy ulicy Złotej 2 w Lublinie, gdzie zaprzyjaźniła się z Józefem Czechowiczem. W 1932 roku wspólnie założyli Związek Literatów w Lublinie, a Arnsztajnowa została jego prezesem. W 1930 roku zmarł jej mąż, a cztery lata później syn, co było dla niej ogromną tragedią.
W 1934 roku przeniosła się do Warszawy, gdzie zamieszkała u córki. Schorowana i niedosłysząca, w 1939 roku przyjęła chrzest. Podczas okupacji niemieckiej dobrowolnie przeniosła się do getta warszawskiego, mimo zorganizowanego dla niej bezpiecznego miejsca poza gettem. Zginęła w 1942 roku - według różnych źródeł została wywieziona do obozu zagłady w Treblince, zmarła w getcie na tyfus lub popełniła samobójstwo po zamordowaniu córki przez Niemców.
Debiutowała w 1888 roku na łamach „Kuriera Codziennego” utworem „Na okręcie”. Wydała wiele tomików poezji, m.in. „Poezje” (1895), „Archanioł jutra” (1924), „Odloty” (1932) i „Stare kamienie” (1934, wspólnie z Czechowiczem). Tłumaczyła literaturę angielską, m.in. dzieła Rudyarda Kiplinga i Herberta George’a Wellsa.